ଅସଂଗଠିତ କ୍ଷେତ୍ର ଶ୍ରମିକ ଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ ଡାଟାବେଶ ଇ -ଶ୍ରମ ପୋର୍ଟାଲ।

ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡ ର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଶ୍ରମ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଅସଂଗଠିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇ-ଶ୍ରମ ପୋର୍ଟାଲ ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ। ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏହି ଯୋଜନାର ମୂଳ ଭିତ୍ତି।

ନିମ୍ନରେ ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଗଲା:

                                                             

ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡ କ’ଣ?

ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡ ହେଉଛି ଅସଂଗଠିତ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଜାତୀୟ ପରିଚୟ ପତ୍ର। ଏଥିରେ ଏକ ୧୨-ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଶିଷ୍ଟ ପରିଚୟ ସଂଖ୍ୟା (UAN) ଥାଏ, ଯାହା ସାରା ଭାରତରେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ଏହା କୌଣସି ଜାତି କିମ୍ବା ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶ୍ରମିକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ପରିଚୟକୁ ଆଧାର କରି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।

ଇ-ଶ୍ରମ ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ 

ଏହି ଯୋଜନାର ଅନେକ ଦୂରଗାମୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି:

• ଅସଂଗଠିତ ଶ୍ରମିକ ଙ୍କ ଡାଟାବେସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୩୮ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଅସଂଗଠିତ ଶ୍ରମିକ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ନଥିଲା। ଏହି ପୋର୍ଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ, ବୃତ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ କୌଶଳର ଏକ ଡାଟାବେସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ।

• ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନାର ସଂଯୋଗୀକରଣ: ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି କାର୍ଡ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା, ଯଦ୍ୱାରା ଶ୍ରମିକମାନେ ସହଜରେ ସୁବିଧା ପାଇପାରିବେ।

• ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପ୍ରବାସ ଉପରେ ନଜର: କାମ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଜଣେ ଶ୍ରମିକ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ତଥ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ରହିବ, ଯାହା ସଙ୍କଟ ସମୟରେ (ଯଥା: କୋଭିଡ୍ ଭଳି ମହାମାରୀ) ସାହାଯ୍ୟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡ ପ୍ରଚଳନ ପଛରେ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି:

ସରକାର ଙ୍କ ତରଫରୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ସୁବିଧା ରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆସିବ।

ମଧ୍ୟସ୍ଥି ମାନଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଯୋଗୁ ସରକାରୀ ସହାୟତା ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ପାରୁନଥିଲା। ଏହି କାର୍ଡ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ସହାୟତା ରାଶି ସିଧାସଳଖ (DBT (Direct Benefit Transfer) ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା କୁ ଯିବ ।

ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ରେ ଦକ୍ଷ ଶ୍ରମିକ  (ଯଥା: ବଢ଼େଇ, ମିସ୍ତ୍ରୀ, କୃଷି ଶ୍ରମିକ), ତାହା ଜାଣିବା ପରେ ସରକାର ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ତାଲିମ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି ।

ବିମା ସୁବିଧା ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସୁରକ୍ଷା ବୀମା ଯୋଜନା (PMSBY) ଅଧୀନରେ ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଦୁର୍ଘଟଣା ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ବୀମା ସୁବିଧା ଦିଆଯାଉଥିଲା।

ଭବିଷ୍ୟତର ଯୋଜନା କୌଣସି ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସରକାର ଯଦି ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ତେବେ ଇ-ଶ୍ରମ ଡାଟାବେସ୍‌କୁ ଆଧାର କରି ତୁରନ୍ତ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ।

କେଉଁମାନେ ଅସଂଗଠିତ ଶ୍ରମିକ? 

ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ନିଜେ ରୋଜଗାର କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଦିନ ମଜୁରିଆ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ EPFO କିମ୍ବା ESIC ର ସଦସ୍ୟ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯଥା:

• କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ନାମମାତ୍ର ଚାଷୀ

• ଖେତ ମଜୁରିଆ

• ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ଶ୍ରମିକ

• ରାସ୍ତାକଡ଼ ବିକ୍ରେତା (Street Vendors)

• ଆଶା କର୍ମୀ ଓ ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କର୍ମୀ

• ମାଛଧରାଳି

• ଘରୋଇ ସହାୟିକା/ସହାୟକ

• ଅଟୋ ଚାଳକ ଏବଂ କୁଲି

 ଆବେଦନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦଲିଲ

• ବୟସ ସୀମା: ୧୬ ରୁ ୫୯ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ।

• ଆୟକର: ଆବେଦନକାରୀ ଜଣେ ଆୟକରଦାତା  ହୋଇନଥିବା ଆବଶ୍ୟକ।

• ଦଲିଲ: ଆଧାର କାର୍ଡ, ଆଧାର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ବିବରଣୀ।

 ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡର ଲାଭ

• ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା: ସରକାରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହେବା।

• ପେନସନ ସୁବିଧା: ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ 'ମାନଧନ' ଯୋଜନା ସହ ଯୋଡ଼ି ପେନସନ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

• ବିନା ମୂଲ୍ୟରେ ପଞ୍ଜିକରଣ: ଏହି କାର୍ଡ ପାଇଁ ସରକାର କୌଣସି ଶୁଳ୍କ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ଇ-ଶ୍ରମ କାର୍ଡ କେବଳ ଏକ ପରିଚୟ ପତ୍ର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରତୀକ। ଏହା ଦେଶର ଶ୍ରମ ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ରୂପ ଦେବା ସହ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଯଦି ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ଶ୍ରମିକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କାର୍ଡ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ନିକଟସ୍ଥ ଜନ ସେବା କେନ୍ଦ୍ର (CSC) କୁ ଯାଇ କିମ୍ବା ନିଜ ମୋବାଇଲ୍‌ରୁ ଅନଲାଇନ୍‌ରେ ପଞ୍ଜିକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସୂଚନା: ସରକାରୀ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମୟ ସମୟରେ ଏହାର ଲାଭ ଏବଂ ନିୟମାବଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ସଦାସର୍ବଦା ଅଫିସିଆଲ୍ ପୋର୍ଟାଲ୍ (eshram.gov.in) ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।

[Source:-eshram portal, Greatfuture Info ]

[Rewrite:-AI-Assisted,( AI generated photo)]